محمد مهريار
154
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
الياران Ely r n الياران و يا شايد درستتر اليادران نام ديهى بود سرسبز و خرم و آبادان در باختر اصفهان و بسيار به آن نزديك . در تداول عامه آن را « اليارون » معادل « الياران » مىناميدند ، به كسر اول . ولى در دفترهاى دولتى و مالياتى همهجا آن را اليادران مىنوشتند . در طومار شيخ بهائى نيز آن را به همين صورت اليادران خواندهاند . اين ديه را اينك شهر بزرگ اصفهان بلعيده و از آن به عنوان ديه نشانى باقى نيست . جاى آن به تقريب ، در شمال خيابان صارميه و شرق خيابان خرم و شمال شرقى فلكهء صارميه است . اين جايگزينى كه به مسامحه و تقريب ذكر كرديم ، در واقع تعيين محل درست اين ديه است ، چونكه ديگر در حال حاضر ( 1377 ه . ش ) كه اين اوراق در دست تسويد است ، چيزى از آن باقى نيست . شهر اصفهان بزرگ شده ، ديه را بلعيده و نشانى از روستا باقى نگذاشته است . من در جوانى آن را از دور ديده بودم و كسانى را مىديدم كه به اين ديه منسوباند . بههرحال اينك كه اين ديه نيست ، بر ماست كه به حكم علاقه نسبت به اعلام كهن ، نام آن را عجالتا نگاه داريم . واژهشناسى : اليادران و يا الياران به اين صورت واژهء مغشوشى است كه نمىشود معناى آن را آشكارا دريافت . بىشك الياران در تداول عامه ساده شده و به اين صورت درآمده است و اصل درست آن همان اليادران است . ولى اتفاقا ساده شدهء آن نيز معنا دارد . چنان كه خواهيم ديد نظر به اينكه حرف « ل » در زبان پهلوى با حرف « ر » يك علامت داشته است و برحسب لهجههاى مختلف به دو گونه « ر » و « ل » هر دو تلفظ مىشده است ، بنابراين اليادران هم « اريادران » بوده است و اگر اين واژه را تقطيع كنيم ، به صورت « آريا + دران ( معادل آدران ) » تقطيع مىشود . جزء اول « آريا » واژهء شناخته شدهاى است ، يعنى نام همان قوم ايرانى كه در اين فلات سكونت گزيدهاند و چه مناسب مىنموده است كه نام قوم ساكن در محلى بر زيستگاه آنها اطلاق شود . اما جزء دوم « آدران » ( حرف اول آن « آ » با جزء آخر « آريا » ممزوج شده و در « الف » آخر « آريا » ادغام شده است ) همان « آذران » است و مىدانيم كه « آذر » با « ذال » و « آدر » دو صورت از يك واژه هستند ، به معناى « آتش » و « آذران » كه در بعضى ديههاى ديگر هم ديده